Gỗ xá xị – Đặc điểm, phân loại và những ứng dụng trong đời sống

Trong phân khúc các loại gỗ quý, cao cấp và đắt tiền, gỗ xá xị đã trở thành tâm điểm chú ý được tìm đến nhiều của những dân chơi gỗ quý lâu năm. Loại gỗ này được sử dụng nhiều trong lĩnh vực y học cũng như chế tác các sản phẩm phong thủy, nội thất. Tuy nhiên, liệu bạn đã hiểu rõ về gỗ xá xị? Nếu chưa, hãy cùng chúng tôi khám phá những bí mật xoay quanh gỗ xá xị thông qua bài viết dưới đây.

Thông tin về gỗ xá xị

Thông tin về gỗ xá xị

Nguồn gốc gỗ

Cây Xá Xị còn được gọi là gù hương, rè hương, cô châu, canh châu và tên khoa học là Cinnamomum parthenoxylon Meisn, thuộc họ long não (lauraceae), nằm trong tốp hàng gỗ cao cấp, đắt tiền thường được dân chơi gỗ tại Việt Nam săn tìm. Cái tên xá xị chỉ mới được nhân dân các tỉnh phía Nam nước ta đặt ra vào thời gian gần đây vì thấy cây có tinh dầu, gỗ thân và gỗ rễ có mùi giống như mùi nước uống xá xị (salseparreille) đóng chai nhập của Mỹ hay Pháp (bao gồm các vị thổ phục linh, cam thảo, tinh dầu tiểu hồi…).

Đặc điểm nhận diện

Cây xá xị có thể cao đến 20m, đường kính thân 50 – 60cm, thân tròn thẳng, vỏ màu xám nâu, hoa lưỡng tính, lá đơn nguyên mọc cách. Tỏa ra mùi hương rất đặc biệt, nếu dùng giấy nhám hoặc vật cứng chà lên miếng gỗ thì sẽ cảm thấy được mùi của loại gỗ này. Cành trưởng thành hình trụ, cành non hơi 4 cạnh, nhẵn bóng. Lá dài 12-18cm, rộng 5-7cm, 3 gân hoặc gân lông chim, cả hai loại gân cùng xuất hiện trên cùng một cành. Cuống lá gầy, ngắn chừng 4cm. Hoa trắng hơi có mùi thơm, mọc thành ngù ít hoa. Quả mọng hình cầu.

Đặc điểm nhận diện

Tán của cây xá xị lớn, tạo ra bóng dâm, giúp con người có bóng mát trong những ngày hè nóng nắng. Mặt khác, cây vươn cao, tiếp thu được nhiều ánh sáng mặt trời nên rất dễ sinh trường và phát triển. Đây là lợi thế giúp cây xá xị có thể thích nghi tốt với khí hậu của nước ta – khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.

Thân gỗ tròn và hầu như thẳng, bên ngoài vỏ có màu xám nâu, lá đơn, còn hoa thì thuộc loại lưỡng tính (màu trắng). Bạn chỉ cần đẽo gọt 1 chút vỏ bên ngoài của gỗ là đã ngửi thấy hương thơm đặc biệt rồi, nếu xét đúng chuẩn cây gỗ lớn trưởng thành thì phải mất đến vài chục năm.

Có nhiều cây lâu năm cho tán lá rộng, tạo bóng râm cả 1 khu vực dài, vả lại gỗ xá xị thuộc loại ưa sáng nên mức độ tăng trưởng nhanh không tưởng nếu có điều kiện khí hậu tốt (nhất là nhiệt đới ẩm gió mùa như nước ta).

Phân bố

Tại Việt Nam, cây mọc ở các tỉnh phía Bắc nhưng nhiều nhất ở các tỉnh phía Nam từ Quảng Trị trở vào, đặc biệt ở Lâm Đồng, Đồng Nai, Sông Bé.

Một số nước trong khu vực Đông Nam Á như Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Malaysia…Là các nước có rừng nhiệt đới khá lớn, gỗ xá xị thường phân bố ở đó. Còn tính riêng ở nước ta thì các tỉnh như Quảng Trị, Sông Bé, Đồng Nai, Lâm Đồng là 1 số nơi cung cấp sản lượng gỗ xá xị lớn.

Giá trị của gỗ xá xị

Gỗ xá xị là loại gỗ quý, được ví như báu vật của rừng nên đây là đối tượng săn tìm của những người sành chơi đồ gỗ. Vân gỗ xá xị rất đẹp và mịn đều với màu đỏ sẫm ấn tượng. Ngoài ra, ở một số vùng rừng núi, vân gỗ còn có màu vàng nhạt xám pha chút sắc xanh… Với vẻ ngoài bắt mắt và độc đáo này thì không có gì là khi gỗ xá xị là một trong những loại gỗ quý hiếm.

Theo thống kê thì gỗ xá xị đứng thứ 4 trong 6 loại gỗ thơm bật nhất Việt Nam (sau Trầm Hương, Ngọc Am, Hoàng Đàng), đúng như tên gọi của mình, khoanh gỗ tỏa ra một mùi hương dịu nhẹ rất dễ chịu làm ta liên tưởng đến loại nước giải khát nổi tiếng xá xị (người Pháp chiết xuất tinh dầu từ cây này để làm nên nước xá xị mình hay uống).

Đặc điểm vượt trội gỗ xá xị sở hữu

Đặc điểm vượt trội gỗ xá xị sở hữu

+ Khả năng chịu nước tốt (ngâm càng lâu chỉ làm chuyển màu gỗ thành nâu xám)

+ Gỗ còn thích nghi được với các loại môi trường khác nhau, tránh nứt nẻ trong quá trình chế tác thành phẩm

+ Phần tâm gỗ và bên ngoài dát có khả năng chống lại các côn trùng gây mối mọt

+ Mùi hương từ gỗ phát ra là điểm cộng vô cùng lớn, vì nó mang lại cảm giác dễ chịu và thư thái cho người sử dụng.

+ Nhiều nơi còn dùng gỗ xá xị để lấy phần tinh dầu, lá và gỗ dư làm bài thuốc chữa 1 số bệnh.

+ Chưa hết vân gỗ đẹp, màu sắc thu hút đã giúp gỗ xá xị tạo ra nhiều dòng sản phẩm cao cấp, hiện đại.

Chính vì những đặc điểm vượt trội trên đã góp phần tăng giá trị của dòng gỗ này lên nhiều lần. Nhưng nếu là trước đây sản lượng gỗ cung cấp khá nhiều nhưng do khai thác không hợp lý và khai thác khi gỗ còn non chưa trưởng thành nên dần dần sản lượng gỗ vô cùng khan hiếm, vì thế đây là lý do khiến nhiều đại gia đang săn lùng gỗ xá xị trên thị trường hiện nay.

Gỗ xá xị có độc không ?

Theo tìm hiểu thì hiện nay gỗ xá xị được dùng để pha nước uống và làm thuốc bởi tinh dầu từ vỏ và thân của cây xá xị là rất lớn. Điều này chứng minh cây xá xị không hề có độc mà còn có công dụng lớn trong việc chữa bệnh.

Ở Việt Nam, việc sử dụng cây xá xị như một bài thuốc không quá phổ biến bởi giá thành quá cao, không nhiều người có thể đáp ứng được. Tuy nhiên, theo tìm hiểu thì người Trung Quốc dùng rễ, thân của cây để trị cúm, cảm mạo, ăn uống không tiêu viêm khớp xương do phong thấp… Lá dùng trị ngoại thương xuất huyết, quả dùng trị cảm mạo sốt cao, bệnh sởi. Ngoài ra, xá xị còn có công dụng chữa các bệnh về tim mạch, hô hấp, thần kinh, tiêu hóa, đường tiết niệu, có tính kháng sinh và tạo kháng thể mạnh.

Rất nhiều khách hàng tò mò về khoảng thời gian hương thơm của gỗ xá xị có thể lưu lại bởi đây là đặc trưng riêng mà không một loại gỗ nào có. Nếu bạn có nhu cầu sử dụng gỗ xá xị trong nhà thì có thể yên tâm bởi hương của gỗ xá xị có thể thơm trong 4 mùa tức là một khoảng thời gian khá dài. Với hương thơ tự nhiên, sản phẩm gỗ xá xị sẽ giúp không gian nhà bạn trở nên thơm hơn, lấn áp đi các mùi khó chịu khác.

Cách giữ mùi thơm cho gỗ xá xị

Cách giữ mùi thơm cho gỗ xá xị

Gỗ xá xị chế tác đồ mỹ nghệ trưng bày sau 1 thời gian dù có PU hay không PU thì mùi thơm xá xị cũng sẽ giảm dần theo thời gian. Hiện tại thị trường có một số cách hướng dẫn bảo quản mùi thơm gỗ xá xị tự nhiên mà dễ làm tại gia cách này có thể áp dụng cho những loại gỗ khác), xin mời các bạn tham khảo:

Trường hợp sản phẩm mỹ nghệ làm từ cây xá xị để Mộc (không PU):

+ Dùng 01 khăn sạch nhúng với nước nóng vắt thật khô, tiến hành lâu toàn bộ tác phẩm mỹ nghệ, lớp bụi bẩn bám bên ngoài được làm sạch => mùi thơm trở lại

+ Dùng giấy nhám loại siêu mịn chà nhẹ toàn bộ hoặc 1 phần của tác phẩm gỗ xá xị, với tác động này mùi thơm sẽ trở lại và nồng hơn cách dùng khăn ấm.

Trường hợp sản phẩm mỹ nghệ đã làm PU bóng đẹp:

+ Tìm xem trên tác phẩm chỗ nào góc khuất hoặc chưa PU (không ảnh hưởng đến thẩm mỹ và giá trị của tác phẩm) tiến hành dùng tác động vật lý như Khoan, Chà giấy nhám loại “phá” không phải làm mịn, Đục, .. kèm theo là dùng khăn sạch nhúng nước ấm vắt khô tiến hành lâu toàn bộ tác phẩm, nước nóng đổ 1 ít vào chỗ vừa tác động ngoại lực => mùi thơm sẽ trở lại nồng và lâu bên hơn.

Cả 02 trường hợp với các cách như đã giới thiệu giúp bạn giữ được mùi thơm của gỗ xá xị lâu bên mà lại không gây mất thẩm mỹ cũng như giá trị phong thủy của tác phẩm cho gia chủ. Bên cạnh đó cách đơn giản mà không được thì nên tiếp cách tác động nhẹ hơn rồi đến nặng hơn => giúp chơi được lâu bền với tác phẩm mỹ nghệ từ gỗ xá xị.

Cách phân biệt gỗ xá xị thật giả

Cách phân biệt gỗ xá xị thật giả

Gỗ xá xị rất dễ phân biệt bởi mùi hương thơm giống nước ngọt xá xị, điều này khả phổ biến nên dân chơi đồ gỗ hầu như đều biết rất rõ. Giá trị của gỗ xá xị khá cao nên gỗ xá xị thường bị làm giả bằng các loại gỗ tạp khác. Trên thị trường có loại tinh dầu mùi xá xị, xịt lên gỗ sẽ có mùi xá xị. Có 3 cách để nhận dạng gỗ xá xị giả.

Đặc điểm nhận dạng gỗ xa xị không phải là dễ mà đôi khi lại bị nhầm lẫn sang một số loại gỗ khác, tuy nhiên giá trị lại không bằng. Để đảm bảo chất lượng gỗ xá xị chính hiệu bạn nên tham khảo một số thủ thuật đơn giản:

Tìm đến những địa chỉ lâu năm trong nghề, có uy tín để mua. Bên cạnh đó phải có những cam kết lâu dài.

Gỗ xá xị có chứa lượng tinh dầu lớn bên trong nên gỗ sẽ luôn có mùi xá xị (giống nước xá xị hoặc tinh dầu xá xị) thơm nồng, nếu trường hợp gỗ để mộc hoặc có tương tác vật lý ngoại lực (khoan, cắt,..) mùi thơm sẽ nồng hơn.

Gỗ xá xị để mộc lâu ngày sẽ bớt mùi thơm hoặc không có mùi, trong trường hợp này có thể dùng lấy khăn ấm lâu nhẹ hoặc dùng móng tay cà nhẹ vài vết phần khuất sẽ có mùi xá xị.

Trường hợp tượng đã PU thì không còn mùi thơm xá xị nữa, ta có thể tác động lực vật lý (khoan, cắt…) để phần gỗ mộc có tác động và dậy mùi thơm xá xị lên (nếu có thì hàng thiệt, còn không có mùi thì nên xem lại)

Ứng dụng của gỗ xá xị trong đời sống

Mỗi loại gỗ đều có ứng dụng riêng của mình trong đời sống con người.Vậy gỗ xá xị được con người sử dụng như thế nào? Dưới đây là những điều con người đã làm được với loại gỗ tốt này :

Ứng dụng làm đồ thủ công mỹ nghệ

– Công dụng đầu tiên phải kể đến đó là người ta rất thích dùng gỗ xá xị chế tác thành đồ thủ công mỹ nghệ, tượng, đồ phong thủy đẹp mắt: Tượng phật Di Lạc, Phúc Lộc Thọ, Thần Tài, …, gốc hoặc rễ cây lớn được dùng làm bàn ghế, dùng trong xây dựng nhưng rất ít khi dùng làm cửa gỗ trừ khi gia đình gia chủ thật có điều kiện vì sưu tầm được cây xá xị có bề mặt rộng, vân sâu không phải dễ. Và điều chắc chắn đó là các sản phẩm được làm từ gỗ xá xị sẽ có tính thẩm mĩ cao, tạo điểm nhấn cho mọi ngôi nhà.

Bàn gỗ xá xị

– Ngoài đồ thủ công mĩ nghệ thì bạn cũng có thể dùng gỗ xá xị để chế tác thành đồ trang sức (vòng tay), tượng (loại nhỏ) tùy theo ý thích. Đồ trang sức được làm từ gỗ chắc chắn không lung linh, bắt mắt như đồ trang sức bằng vàng, bạc nhưng  lại rất có ích cho sức khỏe.

Vòng tay gỗ xá xị

– Sử dụng một vài bộ phận của gỗ xá xị để làm thuốc đã được nhắc đến trong phần trên. Đây là một công dụng không phải loại gỗ nào cùng có nên con người cần phải biết tận dụng cũng như trân trọng nó.

– Lượng tinh dầu trong gỗ xá xị là rất nhiều và theo như khoa học dân tộc thì tinh dầu xá xị nguyên chất có công dụng chữa đau bụng, hen xuyễn, bí tiểu tiện, nôn mửa, đầy bụng, là một loại thuốc quý trong dân gian. Bạn có thể nhỏ 1-2 giọt tinh dầu vào chỗ đau, chỗ bị sưng do côn trùng cắn,…để tiêu sưng, giảm đau.

Tinh dầu xá xị là một loại thuốc quý trong dân gian

– Gốc xá xị có nhiều hình thù kỳ lạ, chúng chứa tinh dầu mang mùi thơm có thể xua đuổi các loại côn trùng và mang cảm giác dễ chịu cho ngôi nhà.

Như vậy, phần lớn các bộ phận của cây xá xị đều được con người tận dụng một cách triệt để nhằm phục vụ nhu cầu của cuộc sống hiện nay. Điều này giúp chúng ta thêm một lần nữa khẳng định vai trò của loại gỗ này trong cuộc sống con người.

Tuy nhiên, việc chế tác gỗ xá xị lại rất khó khăn, đòi hỏi sự công phu và nhiều kinh nghiệm của các nghệ nhân như việc phải trừ chỗ nào không sơn lót để gỗ sẽ tỏa mùi hương. Việc này cần tính toán kỹ vì nếu trừ phần gỗ ở chỗ dễ nhìn sẽ rất xấu, ngược lại trừ chỗ dễ tiếp xúc với ẩm mốc sẽ sinh ra mối mọt dẫn đến hỏng gỗ.

Các nghệ nhân điêu khắc đòi hỏi ngoài tay nghề giỏi cần phải có kiến thức chuyên môn sâu và rộng về loại gỗ này để chế tác ra sản phẩm ưng ý và được khách hàng đánh giá cao. Bạn có thể sử dụng sản phẩm của gỗ xá xị để làm quà tặng cho người thân hay các đối tác làm ăn trong kinh doanh, thể hiện tấm lòng và sự đẳng cấp cao.

Trên đây là những thông tin về gỗ xá xị do giamgiaxl.com đã tổng hợp và chia sẻ đến các bạn. Hy vọng rằng với những chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn có thêm nhiều thông tin hơn về loại gỗ xá xị này nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *